-Kracht van een minderheid- red.Ciska Stark en Erik Jan Tillema

Kracht van een minderheid
Doopsgezinden in Nederland


Redactie: Ciska Stark en Erik Jan Tillema
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 200
Uitgever: Meinema
Uitgebracht: maart 2011
ISBN: 978.90.2114.293.7

Bespreking: “Dopen wat mondig is; spreken dat bondig is. Vrij in ´t christelijk geloven; daden gaan woorden te boven.” Zo luidt het motto van de Doopsgezinden ofwel de mennonieten, vernoemd naar hun grondlegger Menno Simons. De enige reformator die Nederland rijk is geweest ten tijde van de Reformatie. Dit jaar is het 450 jaar geleden dat Menno Simons is gestorven en dat is niet het enige jubileum, dat de Doopsgezinden te vieren hebben. Het Doopsgezind Seminarium bestaat 275 jaar en ook de Algemene Doopsgezinde Sociëteit, de vereniging van doopsgezinde gemeenten, heeft een jubileum te vieren, want deze sociëteit bestaat dit jaar 200 jaar en tevens is het 100 jaar geleden dat de eerste vrouwelijke predikant de kansel van een Doopsgezinde kerk in Friesland betrad. Mooie aanleidingen voor een boek over deze kleine religieuze groepering, die echter belangrijke invloed heeft gehad onze samenleving en zo ontstond: “Kracht van een minderheid, doopsgezinden in Nederland” bij uitgeverij Meinema.

Onder redactie van Ciska Stark, docente Praktische Theologie en waarnemend rector van het Doopsgezind Seminarium en Erik Jan Tillema van de IKON hebben diverse auteurs met kennis over en betrokkenheid bij de Doopsgezinden hun bijdragen geleverd en het resultaat is een helder en boeiend boek, dat inzicht geeft in de geschiedenis van de Doopsgezinden in Nederland, hun theologie en spiritualiteit en ook hun invloed op de Nederlandse cultuur. De Doopsgezinden waren zeker voor die tijd, waarin de katholieke en de gereformeerde kerk het voornamelijk voor het zeggen hadden, vernieuwend te noemen. Dat begon al met de opvattingen over het geloof. De Doopsgezinden hielden niet van dogma’s. Predestinatie en erfzonde werden afgewezen en de Bijbel werd beschouwd als een menselijke boodschap en niet als een Woord van God. Jezus werd niet gezien als Gods enig geboren Zoon, maar eerder als een spiritueel leider en voorbeeld. Daarom hield men zich wel aan de navolging van Christus, die behalve tot morele verbetering ook leidde tot verbetering op sociaal-maatschappelijk vlak, ongeacht ras of afkomst. De Doopsgezinden zagen zichzelf dan ook niet als kerk, maar als gemeente en hun preken waren geen donderpreken, maar vermaningen, die inspirerend moesten zijn en niet langer dan 20 minuten mochten duren. Deze opvattingen gelden nog tot op de dag van vandaag.

Doopsgezind zijn betekent ook geweldloze houding hebben. In het verleden waren de manlijke leden veelal dienstweigeraars en ook tegenwoordig is die geweldloze houding altijd nog belangrijk voor de Doopsgezinden. Dat houdt niet alleen strijden tegen oorlog in, ook verzet tegen uitbuiting en onderdrukking en het aanpakken van oneerlijke machtsverhoudingen zijn daarbij eveneens belangrijke elementen voor de Doopsgezinden. Zelf zijn de Doopsgezinden in het verleden de zwaarst vervolgde religieuze minderheid geweest met ook nog eens de meeste doodvonnissen onder hun leden.

“De kracht van een minderheid” is een levendig geschreven boek, waarbij de hoofdstukken afgewisseld zijn met korte verslagen van het onderzoek, dat gehouden is onder de Doopsgezinde leden over thema´s als hun geschiedenis, de diensten en geweldloosheid. Uit de resultaten blijkt dat veel Doopsgezinden weinig tot niets meer lezen over hun grondlegger Menno Simons. Wel bezoekt ruim een derde trouw de samenkomsten, zoals hun diensten heten. Ook blijkt dat twee van de drie Doopsgezinden zich verbonden voelen met de “Mennonieten”in het buitenland, al hebben de meeste leden nauwelijks daadwerkelijk contact met hun medebroeders en –zusters, onder de predikanten en de jongste generatie ligt het aantal contacten hoger. Stark en Tillema tonen met “De kracht van een minderheid” aan waarin een minderheid toch sterk kan zijn en dat komt niet in de laatste plaats door vrijheid van geloof, dat wil zeggen de wijze waarop aan het geloof inhoud wordt gegeven en tolerantie, twee onmisbare kenmerken van hun geloof, die mede bepalend zijn voor de Doopsgezinden.

Beoordeling: X X X X Zeer goed.


Aanvullende info: de Doopsgezinden speelden ook een belangrijke rol in de Tweede Wereldoorlog. Ze hielpen met voedsel en kleding de Duitse (protestants-) Joodse vluchtelingen. Eerst in hun broederhuizen en later in kamp Westerbork.
Een interessant boek over deze werkzaamheden tijdens de oorlog is onlangs verschenen bij uitgeverij Verloren: “‘Bloembollen’ voor Westerbork” van Dr. Alle G.Hoekema.

%d bloggers liken dit: