-De woede van Vlaanderen – R. Lemm & M. El-Fers

Woede van VlaanderenDe woede van Vlaanderen
Kroniek van een goedgeefse knapenschenner

Auteurs: Robert Lemm & Mohamed El-Fers
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 214
Uitgever:Aspekt
Uitgebracht: april 2013
ISBN: 978.94.6153.327.2

 

 

Bespreking: Al een aantal jaren is Nederland in de ban van het pedofielenschandaal binnen de Rooms Katholieke Kerk. Geestelijken van alle rangen, die zich schuldig maken aan misbruik van jonge kinderen. Er werd zelfs een commissie ingesteld onder leiding van Wim Deetman, die onderzoek moest verrichten naar de vermeende praktijken van de Gods dienaren. Echter niet alleen in Nederland gebeuren er dingen in de Kerk, die het daglicht niet kunnen verdragen. Ook België kent dergelijke voorvallen en ook hier wordt al jaren geworsteld met deze schandvlek. De zaak, die veel stof heeft doen opwaaien en die feitelijk de aanleiding werd tot het onderzoek naar seksueel misbruik in de Kerk, is de kwestie Roger Vangheluwe. De onthulling van de bisschop van Brugge dat hij zijn neefje 13 jaar zou hebben misbruikt, sloeg in als een bom en leidde tot een ware volkswoede. Hispanist, historicus en schrijver Robert Lemm en schrijver Mohamed El-Fers hebben de handen ineen geslagen en samen schreven zij over deze zaak het boek “De woede van Vlaanderen”dat onlangs is verschenen bij uitgeverij Aspekt.

Als Peter 18 jaar is, vertelt hij aan zijn ouders dat hij vanaf zijn 5de levensjaar seksueel misbruik is door zijn oom, die niet alleen zijn oom is, maar ook nog eens bisschop van het bisdom Brugge. Een vrolijke en goedmoedig man, die graag gezien was in het bisdom. De verbijstering is enorm. Aanklagen zou betekenen dat de bisschop uit zijn functie gezet wordt, maar hij heeft nog slechts een jaar te gaan tot aan zijn pensioen. Peters vader besloot om zijn broer tot de orde te roepen. De zaak leek te zijn gesloten, totdat de neef zijn oom confronteerde met zijn verleden. Roger Vangheluwe wilde zich niet distantiëren van zijn bedenkelijke handelingen. Hij leed al genoeg onder zijn obscuur geheim, zo zou hij later bekennen en hij ging over tot het betalen van aanzienlijke sommen geld aan zijn neef.  Maar voor neeflief zou dit niet genoeg blijken te zijn, hij wilde openbare genoegdoening. Pas dan zou hij het verleden kunnen verwerken. Wat volgt , leidt tot maatschappelijke onrust en heftige discussies. In tegenstelling tot de algemene houding van de geestelijkheid, legde deze bisschop in het openbaar een bekentenis af. Daarmee dacht Vangheluwe de zaak afgedaan te hebben, doch het lot was wreder dan hij had kunnen bevroeden. Er ontstond een ware heksenjacht op de man en de bisschop dook onder in de hoop dat daarmee alsnog de rust omtrent zijn persoon zou terug keren. De hele affaire leidde zelfs tot een huiszoeking in de Belgische kerkprovincie op 24 juni 2010 in het kader van een onderzoek betreffende seksueel misbruik in de Kerk. Deze actie werd bekend onder de naam Operatie Kelk.

Robert Lemm is overtuigd Katholiek, toch staat dit hem niet in de weg om kritisch te blijven kijken naar het functioneren van de Kerk. Mohamed El-Fers heeft ook journalistieke ervaring, hij schreef onder meer voor de Groene Amsterdammer. Deze twee bekwamen auteurs hebben met “De woede van Vlaanderen” een vlammend journalistiek boek afgeleverd. Ze schreven een strak en boeiend verslag van de feiten en het verloop van de gebeurtenissen, zoals die geschied zijn zonder persoonlijke interpretaties. Ook volgden ze aandachtig de ontwikkelingen in deze zaak via de moderne media als Facebook en diverse fora. Het internet neemt inmiddels een net zo centrale plaats in binnen de samenleving als voorheen de kranten. De discussies werden op de sociale media dan ook in alle hevigheid verder uitgevochten. Wat onmiddellijk opvalt en dat is ook meteen de kern van het boek, is hoe ver de woede van het slachtoffer kan doorslaan, waardoor een hele natie in woede ontsteekt. Met deze opzet hebben beide auteurs wel een behoorlijk groot risico genomen, want even lijkt het of de lezer op het verkeerde been wordt gezet en dat de bisschop eerder gezien wordt als slachtoffer dan als dader. Toch gaat het hier om twee verschillende zaken. Roger Vangheluwe heeft zich schuldig gemaakt aan seksuele handelingen bij zijn neefje en dat is een ernstig misdrijf. Die mening zijn vanzelfsprekend ook Lemm en El-Fers toegedaan. Per slot van rekening kan een dergelijk delict een kinderziel voor het leven beschadigen en als die dader ook nog eens een man Gods blijkt te zijn, is het leed nog minder te overzien. Maar tegelijk is er die grote volkswoede, die vergelding eist. Er moet een offer gebracht worden en omdat de bisschop zelf een openbare bekentenis heeft afgelegd, wordt alle woede op hem geprojecteerd. Maar Vangheluwe is niet de enige, die deze misdaad heeft begaan, zo voeren de auteurs als tegenargument aan tegen de in hun ogen onredelijke massahysterie. Er waren meer geestelijken, die hun handen graag meer gebruikten dan alleen voor zegeningen. De auteurs noemen die gevallen ook bij naam in hun boek. Alleen lijken deze daders de dreigende inquisitie van het volk te ontlopen en dat is waar beide auteurs de aandacht op willen vestigen. Handelen in woede in dit soort zaken is begrijpelijk, maar kan tevens leiden tot onredelijkheid, waardoor de verhouding dader- slachtoffer omgedraaid gaat worden.

“De woede van Vlaanderen” brengt belangrijke vraagstukken naar de oppervlakte. Moet alleen de betreffende geestelijke ter verantwoording voor zijn daden worden geroepen of moet de hele Kerk hieronder gebukt gaan? Door de zaak Vangheluwe raakte ook de Kerk intern verdeeld. Het meest schokkend in dit boek is de bagatellisering van seksueel misbruik door sommige leden van de clerus. Monsegieur Léonard liet weten dat de daden van bisschop Vangheluwe minder erg zijn dan de kranten weergeven. Dat roept vervolgens de vraag op: hoe ver men moet gaan in het straffen. Een excuus alleen is te mager, dat is zeker, maar moet er dan tot het uiterste gegaan worden, zoals het definitief uittreden uit het ambt van geestelijke, ook als iemand zelf al tot een publieke bekentenis is gekomen? Roger Vangheluwe is in het openbaar door de knieën gegaan, hij nam ontslag en door de Kerk werd hij naar het buitenland verbannen, waar hij bovendien zijn functies niet meer in het openbaar mag uitoefenen. Doch verdere strafmaatregelen tegen de bisschop van de zijde van de Kerk blijven uit. Aartsbisschop Monsegieur Léonard pleitte er zelfs voor om bij het straffen gepensioneerde en hoogbejaarde geestelijken meer te ontzien. Geen wonder dat Vlaanderen in woede ontstak en nog steeds is. Op de belangrijkste vraag van dit moment is een dringend antwoord nodig, namelijk of je dergelijke daden kan laten verjaren, zoals nu het geval is. Eén ding is zeker. Door hun macht en de financiële middelen kon de Kerk zich tijdlang in stilzwijgen hullen. Maar die status geldt niet meer. De samenleving dwingt de Kerk om haar standpunt ten opzichte van haar gelovigen opnieuw te bepalen, wil zij een rol van betekenis kunnen blijven spelen in de maatschappij. Het volk wil niet dat dergelijke schanddaden verjaren, doch de geestelijkheid valt onder het kerkrecht en dat loopt niet synchroon met het strafrecht. Zo lang de Kerk in gebreke blijft met strafmaatregelen, probeert de staat dit te compenseren door het onderzoek te laten voortduren en nieuwe slachtoffers de kans te geven om zich ook aan te melden.

Beoordeling: X X X X X Uitstekend

 

Advertenties
%d bloggers liken dit: