-Kruistocht tegen de katharen -Ankie Nolen

Kruistocht tegen de katharen
Van “Hebt Uw vijanden lief” tot “Doodt ze allen, God zal de zijnen herkennen”

Auteur: Ankie Nolen
Boekvorm: paperback, zwart-wit illustraties
Pagina’s:
321
Uitgever:
Aspekt
Uitgebracht:
maart 2012
ISBN:
978.90.5911.927.7


Bespreking:
“Doodt ze allen, God zal de zijnen herkennen” waren de beruchte woorden, die Arnaud Amaury sprak op 22 juli 1209, toen de kruisridders aan hem vroegen hoe de katharen te onderscheiden waren van de katholieken. Deze legendarische woorden werden een vrijbrief voor een ware slachting in Porte Saint-Jacques. Diezelfde uitspraak is thans de ondertitel van het boek “Kruistocht tegen de katharen” van Ankie Nolen, een onlangs verschenen uitgave van uitgeverij Aspekt. De auteur woont in Frankrijk, het land der katharen en is door hun geschiedenis gefascineerd geraakt. Haar studie naar deze intrigerende groep gelovigen heeft al een eerder boek doen verschijnen.

De katharen waren een gemeenschap van gelovigen, die leefde in de 12de eeuw in het gebied van de Languedoc. Onder hen bevonden zich niet alleen burgers, maar ook edellieden, zoals de graven van Toulouse, Béziers en Carcassonne. Hun leer was streng en al gauw kwam dit in strijd met de katholieke geestelijkheid, die meer en meer aandacht kregen voor wereldlijke rijdom en macht in plaats van zich bezig te houden met geestelijke rijkdom. “Kruistocht tegen de katharen” biedt een schitterend uitgebreid overzicht van de geschiedenis van de katharen. Uiteraard besteedt Nolen veel aandacht aan wie de katharen waren, waar ze vandaan kwamen en wat hun leer in hield. Ze vertelt ook in haar boek dat er diverse misverstanden bestaan rondom het katharisme. Zo wordt nog vaak verondersteld dat het katharisme een voortvloeisel is van het manicheïsme, terwijl het in feite voortkomt uit het gnostisch christendom. Een ander misverstand is kathaar “puur of rein” zou betekenen, maar zelf noemden de katharen zich “goede christenen”. Maar in “Kruistocht tegen de katharen” neemt Nolen de lezer in het bijzonder mee door de geschiedenis van de kruistochten en daar zit een bijzondere wending in. Wat eerst begon als een verovering van het Heilige Land en de Heilige Stad Jeruzalem om deze plekken te behouden voor het ware christendom, zoals de katholieke kerk zichzelf zag, zou vervolgens een bloedige verovering van medechristenen worden, namelijk de katharen. Twee kruistochten onder leiding van respectievelijk Innocentius III en Honorius III werden ondernomen om voornamelijk het zuiden van Frankrijk vrijmaken van deze gelovigen, omdat zij de brutaliteit hadden om zich afzetten tegen de katholieke kerk. Uitvoerig beschrijft Nolen de bezetting van de kathaarse gebieden en de hoofdpersonen, die een belangrijke rol speelden in deze vreselijke episode, zoals de Franse edelman Simon de Montfort, die een hekel had aan de Katharen en al snel de leiding van de kruistocht in handen wist te krijgen en Raymond VII, één van de leiders van het kathaarse verzet.

Met het Verdrag van Parijs in 1229- dat overigens in een Nederlandse versie in zijn geheel in dit boek is afgedrukt- kwam er een einde aan de tweede kruistocht. Maar daarmee was de vervolging van de katharen niet ten einde gekomen, want bij nader inzien hadden de kruistochten niet het gewenste resultaat opgeleverd. Het katharisme was verre van uitgeroeid, ze ontwikkelde zelfs grote bloei. Daarom werd door Paus Gregorius IX de pauselijke inquisitie ingevoerd. Deze instelling had tot taak de totale vernietiging van de kathaarse sekte, hoewel de geschiedenis later zou uitwijzen dat de inquisitie niet beperkt zou blijven tot alleen de katharen. Ook andere geloofsgenoten als de Hugenoten zouden nog met de Inquisitie te maken krijgen. De Inquisitie was meedogenloos. Er kwam zelfs een handboek voor de inquisiteur en vele mensen pleegden verraad in de hoop dat zij gespaard zouden blijven. Pas nu werd het gewenste effect bereikt. Het hoogtepunt werd de strijd om de vesting Montségur. Met de val van deze burcht dat de zetel van de kathaarse kerk was en symbool van het kathaarse verzet, viel het laatste bolwerk der katharen en was de weg vrij voor herstel van het katholieke geloof.

“Kruistocht tegen de katharen” is een aanrader voor een ieder, die geïnteresseerd is in een goede ordelijke weergave van de geschiedenis der katharen en de strijd, die zij gevoerd hebben om hun eigen interpretatie van het christelijk geloof trachtten te behouden. Het boek is met een vlotte pen geschreven en voorzien van vele mooie (zwart-wit) illustraties.

 Beoordeling: X X X X Zeer goed


%d bloggers liken dit: