-Marcus. De man met de verminkte vingers – Charles vergeer

Marcus.
De man met de verminkte vingers

Auteur: Charles Vergeer
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 192
Uitgever: Damon
Uitgebracht: 2010
ISBN: 978.90.5573.996.7

 

Bespreking: Het evangelie van Marcus is het oudste van de vier evangeliën, die in de Bijbel zijn opgenomen. Dan is te verwachten dat dit evangelie de meest nauwgezette getuigenis is van het ware leven van Jezus. Dat concludeerde hoogleraar filosofie Charles Vergeer en hij begon een intensieve studie naar de figuur Marcus. Inmiddels heeft hij al twee boeken over dit onderwerp geschreven en “Marcus. De man met de verminkte vingers” is de derde en daarmee de jongste opvolger. Het boek is verschenen bij uitgeverij Damon.

Het moet gezegd worden, de titel schept helaas verwarring, want het is niet de persoon Marcus, die in dit boek centraal staat. Over Marcus is nog altijd nagenoeg nauwelijks iets bekend. Ook Vergeer beaamt dat. Slechts uit het geschrift van Hippolytus van Rome blijkt dat Marcus een man was met verminkte vingers. Mogelijk heeft Marcus dit opzettelijk gedaan om dienstplicht te kunnen ontlopen, omdat Hippolytus deze aanvulling eerder als een eretitel gebruikte dan als een opmerking. Waar “Marcus. De man met de verminkte vingers” wel over gaat is over de persoonlijke visie, die Marcus in zijn evangelie gaf op de gebeurtenissen rondom Jezus. Voor zijn onderzoek is Charles Vergeer uitgegaan van de oorspronkelijke tekst van het Marcus-evangelie, maar als filosoof is Vergeer niet gebonden aan theologische dogma’s. Dat gaf hem de vrijheid om tot een geheel andere interpretatie van het Marcus-evangelie te komen dan doorgaans gebruikelijk is. Zijn studie bracht hem tot het verrassende inzicht dat het in het evangelie van Marcus niet gaat om de religieuze Jezus als Gods Zoon, maar om de historische Jezus, die het koningschap over Judea wilde opeisen.

Vergeer ontdekte dat Marcus in wezen het historische verhaal vertelde van de bevrijder, die zich liet kronen tot de koning van Judea om het Joodse volk te verlossen van het Romeinse juk in plaats van het verhaal van de Verrezene, waarop het christelijk geloof is gebaseerd. Marcus schreef dus een politiek verslag, maar aangezien het politieke klimaat al behoorlijk aan het veranderen was, kon hij niet langer openlijk het verhaal neerschrijven over Jezus, die als de zoon van David recht had op het Joodse koningschap. Daarom nam hij zijn toevlucht tot een meer religieus verslag geheel in navolging van Paulus, want hoewel het evangelie van Marcus het oudste is van de vier Bijbelse evangeliën, veronderstellen vele geleerden tot op heden dat een aantal brieven van Paulus de eerste en dus de oudste getuigenissen zijn van het religieuze optreden van Jezus. Door deze aanpassingen in zijn verhaal werd Marcus alsnog de brenger van de blijde boodschap.

Ter ondersteuning van zijn hypothese ten aanzien van deze invalshoek bij Marcus, voert Charles Vergeer een aantal argumenten aan. Eén van die argumenten is dat Marcus nergens sprak over Jezus Christus, maar hanteerde hij enkel de naam Jezus. Jezus Christus staat wel vermeld in de titel, maar het is aannemelijker dat die titel pas veel later werd toegevoegd. Weliswaar noemde Marcus Jezus de Zoon van God, maar mogelijk doelde Marcus in de Romeinse betekenis. Dat is een aannemelijk argument, want in de Oudheid droegen veel koningen de titel Zoon van God, omdat alleen rechtmatige koningen zouden afstammen van hemelse goden. Daarvan zijn voorbeelden te vinden in diverse andere bronnen dan Vergeer. Een tweede argument dat door Vergeer aandragen wordt, is het Romeinse Hoogfeest, de Hilaria. Daarin zijn veel overeenkomsten te vinden met de laatste gang van Jezus, waarin ook de Dood en de Verrijzenis centraal stonden. Evenals bij Jezus omvatte het feest ook drie dagen, na een dag van rouwbeklag en geseling volgde de bloeddagen tenslotte de derde en laatste dag, waarop de uitbarsting van vreugde plaatsvond.

Ook in de naamgeving van Jezus aan enkele van Zijn discipelen als Kefas-Rots voor Petrus en de Zonen van de Donder voor Jakobus, de zoon van Zebedeus en Johannes, de broer van Jakobus, ziet Vergeer aanwijzingen voor zijn opvattingen over het historische verslag over Jezus. Volgens de auteur zijn deze bijnamen eerder verwijzingen naar een staatkundig bestel dan naar de religieuze organisatie. Vooral aan de Zonen van de Donder besteedt Vergeer in dit boek veel aandacht, beide mannen zouden de steun voor de troon van de Joodse vorst vormen.

“Marcus. De man met de verminkte vingers” is een fascinerend boek, want het werpt een ander licht op het ontstaan van het Christelijk geloof, ofschoon Vergeer nergens claimt dat zijn bevindingen als de ultieme waarheid beschouwd dienen te worden. Voor theologen en in het bijzonder Bijbelexegeten zal dit boek niet echt opzienbarend zijn. Al sinds eeuwen worden er allerlei twisten gevoerd over de vertalingen en de interpretaties van de Bijbelboeken en de meningen zijn voortdurend verdeeld geweest of de Bijbel moest worden gezien als waarheidsgetrouw of meer als een levensboek. Voor veel gelovigen daarentegen zal dit boek wellicht enigszins verbijsterend zijn, omdat het de kern van het geloof, namelijk Jezus als religieus instituut toch doet wankelen. Hoewel de auteur betwijfelt of zij zich aan dit boek zullen wagen, omdat volgens hem maar weinig gelovigen echt geïnteresseerd zijn in deze historische context. Ergens is dit ook wel begrijpelijk, immers wat is het christelijk geloof nu nog waard als de magie ervan verdwenen is? Maar dat neemt niet weg dat dit helder geschreven boek zeer zeker de moeite waard is om er kennis van te nemen, omdat het tevens een mooi en interessant tijdsbeeld oplevert en ook de discipelen in een heel ander perspectief stelt. De meest voor de hand liggende doelgroep zullen die lezers zijn, die tegenwoordig steeds meer zelf op onderzoek uitgaan en zich minder hun geloof willen laten voorschrijven. Eén conclusie is alvast te trekken: wat eeuwen geleden verklaard is als vaststaande feiten, zullen na het lezen van dit boek niet meer als vanzelfsprekend beschouwd worden.

Beoordeling: X X X X Zeer goed.

%d bloggers liken dit: