-Job en de god van Babylon – Jacob Kaaks

Job en de god van Babylon
Theopolitiek,Verbondstrouw en de val van Marduk

Auteur: Jacob Kaaks
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 260
Uitgever: Eburon
Uitgebracht: 2010
ISBN: 978.90.5972.462.4


 

Bespreking: Voor veel mensen is het boek Job het meest tot de verbeelding sprekend boek uit de Bijbel. Job was de knecht van God, die zijn lijden moest ondergaan, omdat hij op de proef werd gesteld door God. Desondanks bleef hij toch trouw aan zijn Verbond met God. Zo is althans het verhaal aan ons overgeleverd. In het Bijbelboek komt aan de hand van de dialogen met drie vrienden van Job de traditionele vergeldingsleer aan de orde: de leer, die rechtvaardig gedrag wordt beloond en onrechtvaardig gedrag bestraft. Job is dus een zondig mens en daarom moet hij nu lijden. Maar Job zelf is het hier niet mee eens en wil van God een verklaring voor zijn lijden. Job lijkt thans bijval te krijgen van Jacob Kaaks, een theoloog met bijzondere belangstelling voor het Oude Testament. De auteur kreeg bedenkingen over de ware betekenis van deze tekst en hij besloot dit Bijbelboek aan een nader onderzoek te onderwerpen. Het resultaat schreef hij neer in het boek: “Job en de God van Babylon”, uitgave van uitgeverij Eburon.

Belangrijke basis voor de interpretatie van Jacob Kaaks van het boek Job waren de Akkadische teksten op de kleitabletten, die sinds de 19de eeuw werden opgegraven in Mesopotamië, het huidige Irak. Deze teksten werpen een ander licht op verschillende Bijbelverhalen, waaronder het verhaal van Job. Zo concludeerde Kaaks in “Job en de god van Babylon”dat Job in het Bijbelboek niet een specifiek persoon is, maar dat de eigennaam eigenlijk een aanduiding is voor de vrome kern van Juda. De echte betekenis van het verhaal van Job zou dan gezien moeten worden als de geschiedenis van koning Zedekia, die zich niet hield aan het Verbond met God en vervolgens kwam hij het verdrag met de koning van Babylon, Nebucadnezar II, niet meer na. Daarmee schiep koning Zedekia gelegenheid voor Nebucadnezar om Juda in te nemen en Jeruzalem te verwoesten. Nebucadnezar II was in wezen niets anders dan een instrument in de hand van Satan, in wezen de god Marduk. Hij veroorzaakte de ellende, waaronder Juda in de verpersonificatie van Job gebukt ging. Desondanks bleef de vrome kern van Juda trouw aan hun eigen god.

Jacob Kaaks stelt in “Job en de god van Babylon” dat vanzelfsprekend in ogenschouw genomen dient te worden dat schrijvers altijd deelgenoot zijn aan hun tijd en veel van de politieke en religieuze ontwikkelingen zijn dan ook terug te vinden in hun werken. Het Bijbelboek Job vormt daarop geen uitzondering. Vandaar dat Kaaks in het eerste deel van dit boek de historie weergeeft ten tijde van Job, alsmede uitleg van verschillende begrippen als het verbond, de Satan en interpretaties van goden als Jahweh en Marduk. Van oorsprong was deze laatst genoemde godheid een lokale g, maar groeide in de loop der tijd uit tot een vadergod en zelfs tot opperste god. Gelijk Jahweh had ook Marduk twee kanten, enerzijds was hij een god, die meeleefde met de mensen; anderzijds kon ook deze god gewelddadig zijn.

In het tweede deel zet de auteur uiteen het verband tussen de Bijbel en de Akkadische verhalen, in het bijzonder het epos, dat model heeft gestaan voor het Bijbelboek Job: de “Ludlul Bel Nemeqi”. In dit epos overkwam de hoofdpersoon ook veel ellende, doch evenals Job blijft ook hij vertrouwen op de barmhartigheid van zijn god. In zijn geval was dat de god Marduk. Ook kwam in dit epos de vergelding ter sprake en eindigde dit verhaal met de verheerlijking van God, precies zoals in het Boek Job.

Tot slot heeft Jacob Kaaks het boek Job toegevoegd in zijn vertaling uit het Hebreeuws en voorzien van commentaar, zodat de lezer zelf kan volgen waar en hoe Jacob Kaaks afwijkt van de traditionele opvattingen.

“Job en de god van Babylon” is een helder en overzichtelijk boek en daardoor niet alleen voor theologen interessant, maar zeker ook voor niet-theologen, die evenzeer gefascineerd zijn door de figuur Job!

Beoordeling: X X X X Zeer goed

%d bloggers liken dit: