-Miguel de Unamuno -Robert Lemm

Miguel de Unamuno
De ziel van Spanje
Kerngedachten en uitspraken

Auteur: Robert Lemm
Boekvorm: paperback met zwart-wit illustraties
Pagina’s: 318
Uitgever: Aspekt
Uitgebracht: mei 2012
ISBN: 978.94.6153.178.0

 

Bespreking:“Ik beschouw mijzelf als een spiegel en ik plaats mij voor elk van mijn lezers, van mijn broeders en zeg: Bekijk je maar! ” was een uitspraak van Miguel de Unamuno, een Spaans auteur, essayist, dichter, toneelschrijver en filosoof, die leefde van1864 tot 1936. Hij was een groot denker en dichter, die wel werd vergeleken met vele grote namen als Tolstoj, Dostojewski en die werd bewonderd door mensen als Menno Ter Braak, Isaiah Berlin en Mircea Eliade. Maar ook de hispanist en historicus, Robert Lemm mag Unamuno rekenen tot zijn grote schare bewonderaars. Robert Lemm is naast schrijver van boeken over Spaanse en Latijns-Amerikaanse literatuur ook schrijver over godsdienstige en filosofische onderwerpen. Zijn kennis samen met zijn bewondering voor Unamuno leidden eerder tot het boek “Ziel van vlees en bloed”(1999). Thans is er een verbeterde editie verschenen, die bovendien is voorzien van de originele Spaanse tekst: “Miguel de Unamuno. De ziel van Spanje”. Een uitgave van Aspekt. Doel van dit boek is om deze grote Spaanse auteur en denker meer bekendheid te geven bij de Nederlandse lezers dan hij tot nu toe heeft gehad.

Unamuno was zoon van een bakker en had al jong interesse in de Baskische taal, uiteindelijk zou hij 14 talen leren om de werken van anderen, die hij bewonderde te kunnen lezen. In zijn jeugd was hij getuige van het beleg van Bilbao en deze strijd liet sporen na bij de jonge denker, die later filosofie en letteren ging studeren. Hij werd hoogleraar Grieks. Unamuno zag zichzelf als een Don Quijote. Hij wilde origineel zijn, zocht zijn eigen stijl en liet zijn mond niet snoeren, ook al betekende dit ontheffing uit zijn functies, wat hem tot twee maal toe overkwam. Geplaatst onder huisarrest stierf hij eind 1936. Unamuno was een veelzijdig schrijver, die in staat was tot interessante observaties. Dat gold ten aanzien van de ontwikkelingen in zijn land, maar ook ten aanzien van hem persoonlijk. “Ik schrijf uit innerlijke noodzaak,” schreef hij ooit eens in een brief. “Wat me van binnen dwars zit, moet eruit. En ik schrijf om mijn persoonlijkheid tegenover mijzelf te bevestigen. Het is een manier om mijzelf te leren kennen en helderheid te scheppen omtrent mijzelf. Want heel mijn innerlijk leven als mens moet hierom gaan: helder zien in het eigen zelf. Want dat is de manier om anderen bij te lichten.” (pag. 195)

Dit boek “Miguel de Unamuno. De ziel van Spanje”van Robert Lemm is een verzameling aforismen – op zichzelf staande kerngedachten en uitspraken, die Miguel de Unamuno in zijn brieven en ook in zijn werken ten toon spreidde. De citaten handelen voornamelijk over filosofische en religieuze thema’s en daarom hebben deze aforismen eerder meditatief karakter. In het denken van Unamuno staat het spirituele grenzend aan het mystieke centraal. Hij was een erg gelovig man. “De ware dienaar Gods kent geen ander vaderland dan de hemel; Zo ik in God geloof of althans geloof in Hem te geloven, komt dat bovenal omdat ik wil dat God bestaat,” schreef hij in zijn Monodiálogos. En “God slaapt in ons en wij moeten Hem in ons wakker maken. Onze opdracht is God te veroveren, ” schreef hij vervolgens in één van zijn brieven. In 1896-1897 raakte hij zelfs in een religieuze crisis. In hem woedde een innerlijke spirituele strijd over vragen als dood en onsterfelijkheid. Men verweet hem ook wel dat hij eigenlijk geobsedeerd was geraakt door die onsterfelijkheid. “Het kan geen kwaad om over jezelf te praten; het kwalijke is wanneer je dat doet zonder er een algemene, en zo mogelijk universele strekking aan te geven,” stelde Unamuno onder meer in De me vida. Uit tal van aforismen, die in dit boek geplaatst zijn, blijkt hoe zeer Unamuno leefde vanuit deze universele gedachte. De filosoof in hem worstelde met het vinden van de balans tussen het aardse leven, waarin zowel lijden als ook roem te vinden was en het universele levensdoel, waarin de ziel ontdaan is van al het aardse gewin. De volgende uitspraak illustreert dat: “Ik moet genezen van die onverholen trots, van dat constante doorzoeken van mijzelf, van die intieme en heimelijke vergoddelijking, van dat willen bouwen aan mijn eigen standbeeld.”uit Nuevo mundo, Diario íntimo.

Er kleeft altijd gevaar aan om zinsneden uit hun context te halen, maar deze kernuitspraken zijn uitermate geschikt als aforismen. Lemm heeft zich niet beperkt tot oneliners, maar geeft zelfs kleine gedachtegangen van Miguel de Unamuno weer. De bijeen verzamelde teksten geven niet alleen een bijzonder, maar ook een prachtig beeld van deze ziel van Spanje. In Diaro íntimo schreef Unamuno: “Verdwijn ik van de wereld, dan verdwijnt ook mijn persoonlijk bewustzijn en daarmee verdwijnt voor mij de wereld.” Voor Unamuno is de wereld al verdwenen, doch voor de wereld is deze schrijver en filosoof nog lang niet verdwenen. Daarvan getuigt dit boek van Robert Lemm. Hoewel Lemm vooral studenten Spaans, filosofen en literatoren als lezerspubliek op het oog heeft, zal ook de meer spiritueel gerichte mens dit boek zeer inspirerend vinden. “Miguel de Unamuno. De ziel van Spanje” biedt vele Nederlandse lezers een schitterende kans om alsnog deze schrijver en filosoof te ontdekken.

Beoordeling: X X X X X Uitstekend

%d bloggers liken dit: