– De ziel van Napoleon -Léon Bloy

NapoleonDe ziel van Napoleon

Auteur: Léon Bloy
Vertaler: Robert Lemm
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 126
Uitgever: Aspekt
Uitgebracht: mei 2008
ISBN: 978.90.5911.238.4

 

 

Bespreking: ”Niet mij volgen, maar zelf denken. Dat is wat ik de mensen probeer bij te brengen.” schreef Friedrich Nietzsche ooit eens in de hoop de mensheid wakker te kunnen schudden. Al was Léon Bloy geen filosoof, als schrijver en essayist had hij wel hetzelfde streven, ook hij wilde het mensdom bewuster maken dat het leven meer omvatte dan alleen het hier en nu in tegenstelling tot Nietzsche. Hij werd daarom juist een sterke verdediger van het bestaan van God. Voor Bloy van uiterst belang, omdat hij overal om zich heen meer dan ooit de wereld zag afglijden naar geestelijke ondergang. De tijd, waarin Bloy leefde -1846-1917- werd gekenmerkt door grote onrust en opkomst van nieuwe politieke stromingen. Het antisemitisme nam zienderogen toe en het communisme begon aan een opmars. Het was ook de tijd, waarin wetenschappers met nieuwe theorieën kwamen en dat leidde tot steeds meer tot ontkenning van het geloof. In navolging van grote profeten zag Bloy de eindtijd ras naderbij komen.

Doch in de ogen van Bloy was er één iemand, die boven de Afvalligen met kop en schouders uitstak: Napoleon. Niet omwille van diens geloof, maar omdat hij vond dat paus Pius VII niet voldoende deed om de gelovigen binnen de Kerk te houden. Bloys essay “De ziel van Napoleon” verscheen als eerbetoon aan een held die als enige in staat was om het volk weer terug te krijgen in de Katholieke Kerk. Als daar een oorlog voor nodig was, dan zij het zo. Immers, alleen uit chaos kon er weer orde geschapen worden. Door de toenemende belangstelling voor Léon Bloy heeft uitgeverij Aspekt in 2004 een vertaling uitgebracht van dit geschrift. Verantwoordelijk voor deze interpretatie is de auteur en Hispanist Robert Lemm. Geen onverstandige keuze, want Bloy is voor deze auteur geen onbekende. Lemm schreef namelijk al eerder het pamflet “Vloekgezant – Léon Bloy contra Friedrich Nietzsche” (Aspekt, 2002), waarin hij de twee denkers tegenover elkaar zet. Bovendien kan Lemm zich goed verplaatsen in Léon Bloy, omdat ze het Rooms-katholieke geloof met elkaar gemeen hebben. Iets wat in Nietzsche’s gedachtegoed ontbreekt, want hij zag het geloof in God vooral als teken van zwakte. Ofschoon hij zijdelings toegaf dat het geloof mensen ook scherper maakte.

“De ziel van Napoleon” is een krachtig en toch een bloemrijk stuk proza dat aan duidelijkheid niets te wensen overlaat. In zijn geschrift keerde Bloy zich fel tegen de koningen in zowel Frankrijk als de omringende landen Engeland en Oostenrijk. Geen goed woord had hij over voor deze geloofsafvalligen, die meer aandacht hadden voor aardse zaken als hun maîtresses dan voor hun eigen ziel. Engeland durfde in het verleden zich zelfs van de Moederkerk af te keren door de oprichting van de Anglicaanse Kerk. Die afkeer leidde onherroepelijk tot de ondergang van de mensheid. Bloy stelde dat cru:”wie niet bidt tot God, bidt tot de Duivel.” Dit essay is een hartstochtelijk pleidooi voor begrip van de ziel en wie anders dan een belangrijke wereldlijke leider kon Bloy uitkiezen om de mensheid bewust te laten worden van het bestaan van dit bovennatuurlijke fenomeen? “Al wat Napoleon bezat, was zijn ziel,”schreef deze Pelgrim van het Absolute, zoals Bloy zichzelf graag zag. Iedere christen hoorde te weten dat hij een ziel bezat, die “de afdruk in zich draagt van een onzichtbare Schepper.” Maar naar de mening van Bloy waren er maar weinig mensen, die in staat waren hun ziel te herkennen en daarom stuurde God van tijd tot tijd een gezant naar aarde om de mens weer terug te laten keren naar zijn oorsprong. Zo’n gezant was Napoleon in zijn ogen. Natuurlijk was Napoleon ook mens en in die hoedanigheid maakte hij ook fouten. De vrouwen, die Napoleon toeliet in zijn directe nabijheid, waren niet de juiste personages voor hem geweest, zo stelde Bloy. Op dat punt was de keizer nooit volwassen geworden, maar bleef hij de onbezonnen jongeling. Doch in al zijn grootsheid viel hem dat te vergeven, vond Bloy.

In dit essay zijn het wereldlijke en het goddelijke op geraffineerde wijze met elkaar vervlochten, zoals alleen een kundig schrijver dat kan. Daarmee heeft Bloy tenminste één doelstelling bewerkstelligd, want of je wel of niet een aanhanger van Napoleon bent, “De ziel van Napoleon” biedt de lezer genoeg stof ter overpeinzing.

 

Beoordeling: X X X X Zeer goed

 

Advertenties
%d bloggers liken dit: